Πολιτική πίεση, οικονομικό σκάνδαλο και παραιτήσεις στο κυβερνών AKP, την ώρα που ο Τούρκος πρόεδρος επαναφέρει τη Ναυμαχία της Πρέβεζας και τον Μπαρμπαρόσα, ως σύμβολα μιας «τουρκικής» Μεσογείου
Στο εσωτερικό, η κυβέρνηση και το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) βρίσκονται αντιμέτωπα με μια σοβαρή υπόθεση στην αγορά επενδυτικών funds, η οποία έχει οδηγήσει σε έρευνες, δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων, συλλήψεις και πλέον σε πολιτική παραίτηση υψηλόβαθμου στελέχους του κόμματος.
Την ίδια ώρα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιλέγει να στραφεί προς ένα διαφορετικό πεδίο, την ιστορική μνήμη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και τη ναυτική ισχύ της Τουρκίας. Με αφορμή την 488η επέτειο της Ναυμαχίας της Πρέβεζας, ο Τούρκος πρόεδρος αναφέρθηκε στον Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα και στη νίκη του οθωμανικού στόλου, κάνοντας λόγο για τη Μεσόγειο που μετατράπηκε, σε «τουρκική λίμνη».
Η κρίση των funds και η παραίτηση που άνοιξε νέο πολιτικό μέτωπο
Η υπόθεση που βρίσκεται στο επίκεντρο ξεκίνησε από την έντονη αναταραχή, στην τουρκική χρηματιστηριακή αγορά. Ο δείκτης BIST-100 υποχώρησε περισσότερο από 8% μέσα σε μία εβδομάδα, στη χειρότερη επίδοσή του από το Μάρτιο του 2025, καθώς προβλήματα ρευστότητας σε επενδυτικά funds προκάλεσαν αλυσιδωτές πωλήσεις.
Οι τουρκικές εποπτικές αρχές διέταξαν την εκκαθάριση 131 επενδυτικών funds, τα οποία διαχειρίζονταν επτά εταιρείες διαχείρισης χαρτοφυλακίων. Σύμφωνα με το Reuters, τα funds αυτά αντιπροσώπευαν περισσότερα από 18 δισ. δολάρια σε περιουσιακά στοιχεία και περίπου 353.000 επενδυτές.
Παράλληλα, οι τουρκικές αρχές προχώρησαν σε ποινικές έρευνες για πιθανή χειραγώγηση της αγοράς. Στις 26 Σεπτεμβρίου ο υπουργός Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ ανακοίνωσε, ότι στο πλαίσιο των ερευνών για τις συναλλαγές στην κεφαλαιαγορά, είχαν δεσμευθεί περιουσιακά στοιχεία 46 νομικών προσώπων, 18 funds και 42 φυσικών προσώπων, ενώ είχαν επιβληθεί περιοριστικοί όροι σε 37 υπόπτους.
Η υπόθεση πήρε πλέον σαφώς, πολιτική διάσταση.
Η Φατμά Μπετούλ Σαγιάν Καγιά, αντιπρόεδρος του AKP με αρμοδιότητα για την κοινωνική πολιτική και πρώην υπουργός Οικογένειας και Κοινωνικών Πολιτικών, ανακοίνωσε, ότι ζήτησε να απαλλαγεί από όλα τα κομματικά της καθήκοντα, ώστε οι σχετικές καταγγελίες να διερευνηθούν. Η παραίτησή της έγινε αποδεκτή από τον Ερντογάν, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του AKP Ομέρ Τσελίκ.
Η παραίτηση ήρθε μετά από καταγγελίες της αντιπολίτευσης σχετικά με συναλλαγές σε μετοχές. Σύμφωνα με το Reuters, ο εκπρόσωπος του αντιπολιτευόμενου Yeni Party, Ζεϊνέλ Εμρέ, υποστήριξε, ότι η Καγιά και ο σύζυγός της είχαν επενδύσει συνολικά περίπου 163 εκατ. τουρκικές λίρες τον Απρίλιο και ότι στη συνέχεια έλαβαν περίπου 2,17 δισ. λίρες από την πώληση των μετοχών. Πρόκειται για καταγγελία της αντιπολίτευσης και όχι για δικαστικά αποδεδειγμένο γεγονός.
Η ίδια η Καγιά δήλωσε, ότι αποχωρεί προκειμένου, να μην αποτελέσει το αξίωμα που κατέχει αντικείμενο δημόσιας συζήτησης και ώστε η έρευνα να διεξαχθεί ανεξάρτητα και χωρίς υποψίες επιρροής.
Το AKP, πάντως, επιχειρεί να παρουσιάσει την υπόθεση ως διαδικασία κάθαρσης και ελέγχου και όχι ως κρίση που απειλεί το ίδιο, το κυβερνητικό οικοδόμημα. Ο εκπρόσωπος του κόμματος Ομέρ Τσελίκ δήλωσε, ότι με εντολή του Ερντογάν, οι αρμόδιοι θεσμοί παρακολουθούν την υπόθεση και ότι «όποιος έχει ευθύνη θα λογοδοτήσει». Παράλληλα υποστήριξε, ότι δεν υπάρχει συστημικός κίνδυνος, για την τουρκική οικονομία.
Οι τουρκικές αρχές έχουν ήδη κινηθεί και εναντίον στελεχών εταιρειών, του χρηματοπιστωτικού κλάδου. Στις 27 Σεπτεμβρίου εκδόθηκαν εντάλματα σύλληψης για τον διευθύνοντα σύμβουλο της Tera Yatırım, Εμίρ Μουνίρ Σαρπγιενέρ, και τον πρόεδρο της Tera Portföy, Ερντίν Οζέλ, ενώ ο δεύτερος συνελήφθη.
Από τα funds στον Μπαρμπαρόσα: Ο Ερντογάν και η «τουρκική λίμνη» της Μεσογείου
Στις 28 Σεπτεμβρίου συμπληρώνονται 488 χρόνια από τη Ναυμαχία της Πρέβεζας, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 1538, ανάμεσα στον οθωμανικό στόλο υπό τον Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα και τον ενωμένο στόλο της Ιεράς Συμμαχίας. Η μάχη κατέληξε, σε οθωμανική νίκη.
Με αφορμή την επέτειο, ο Ερντογάν δημοσίευσε μήνυμα προς το τουρκικό Πολεμικό Ναυτικό, τιμώντας τον Μπαρμπαρόσα και τους Οθωμανούς ναυτικούς.
Στο μήνυμά του, ο Τούρκος πρόεδρος αναφέρθηκε στη νίκη του 1538 και υποστήριξε ότι με αυτήν ο Μπαρμπαρόσα και οι ναύτες του «μετέτρεψαν τη Μεσόγειο σε τουρκική λίμνη».
Δεν πρόκειται απλώς για μια αναφορά σε ένα ιστορικό γεγονός. Η επιλογή της συγκεκριμένης διατύπωσης αποκτά άλλη σημασία, μέσα στη σύγχρονη τουρκική ρητορική, για τη θάλασσα.
Η Ναυμαχία της Πρέβεζας αποτελεί εδώ και χρόνια σημαντικό στοιχείο της τουρκικής ναυτικής ιστορικής αφήγησης. Ο Μπαρμπαρόσα παρουσιάζεται ως σύμβολο της τουρκικής ναυτικής ισχύος, ενώ η σημερινή Τουρκία συνδέει συχνά την οθωμανική ναυτική παράδοση με τις σύγχρονες επιδιώξεις της στην Ανατολική Μεσόγειο και με το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Η συγκυρία γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα, επειδή η αναφορά στην Πρέβεζα έρχεται λίγο μετά μετά τις δηλώσεις του Ερντογάν στη Νέα Υόρκη κι ενώ η Αθήνα και η Άγκυρα βρίσκονται σε μια περίοδο κατά την οποία συνυπάρχουν προσπάθειες διαλόγου, με τις πάγιες και σοβαρές διαφωνίες για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Στο εσωτερικό λοιπόν, το κυβερνών κόμμα βρίσκεται αντιμέτωπο με μια υπόθεση που έχει προκαλέσει χρηματιστηριακή αναταραχή, δικαστικές έρευνες, δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων και την παραίτηση ενός υψηλόβαθμου κομματικού στελέχους. Οι αρχές δηλώνουν, ότι θα ερευνήσουν κάθε καταγγελία και το AKP διαβεβαιώνει ότι κανείς, δε θα μείνει στο απυρόβλητο.
Και την ίδια στιγμή, ο πρόεδρος της χώρας επιλέγει να μιλήσει για τον Μπαρμπαρόσα, την Πρέβεζα και μια Μεσόγειο, που σύμφωνα με το μήνυμά του, μετατράπηκε τότε σε «τουρκική λίμνη».
Ηλεκτρονική Εφημερίδα
